Ung thư dạ dày do vi khuẩn HP

daday1

Năm 1991, hai bác sĩ Barry Marshall và Robin Warren (đạt giải Nobel sinh học do đã phát hiện ra vi khuẩn Helicobacter pylori) đã đến Việt Nam nghiên cứu và kết luận rằng hầu hết người Việt tại Việt Nam có mang vi khuẩn H. pylori.

Bác sĩ Marshall và Warren làm việc tại viện nghiên cứu Trường Đại học Tây Úc (University of Western Australia) tại thành phố Perth, nước Úc.

Năm 1982, để thuyết phục đồng nghiệp, bác sĩ Marshall quyết định làm thí nghiệm trên chính cơ thể của ông. Ông nuốt ống soi dạ dày (gastroscope) vào bụng để bác sĩ đồng nghiệp Warren có thể nhìn thấy dạ dày ông và làm sinh thiết để chứng minh rằng ông không bị nhiễm vi khuẩn H. pylori (sinh thiết là một phẫu thuật nhỏ nhằm cắt một phần nhỏ trong một cơ phận nào đó, như dạ dày chẳng hạn). Bác sĩ Marshall phải đợi đến 10 ngày sau, khi các chỗ dạ dày (được lấy sinh thiết) lành lặn, ông uống vi khuẩn H. pylori vào bụng. Ba ngày sau, ông ngã bệnh, nôn ói liên tục, lúc nào cũng cảm thấy no nê, hơi thở có mùi hôi, và kết quả là ông ta bị bệnh viêm loét dạ dày và bị xuất huyết dạ dày. Mười ngày sau, ông lại nuốt ống soi dạ dày để bác sĩ Warren lại làm sinh thiết, và chứng minh rằng chính vi khuẩn H. pylori là thủ phạm gây bệnh loét dạ dày. Thí nghiệm độc đáo này thuyết phục Marshall và Warren rằng loét dạ dày là do vi khuẩn gây ra, chứ không phải do acid hay do tâm trạng căng thẳng.

Năm 2005 giải thưởng Nobel về y học đã được trao cho 2 nhà khoa học này vì đã chứng minh được H.Pylori là nguyên nhân chủ yếu gây viêm – loét dạ dày tá tràng.

VI KHUẨN HELICOBACTER pylori LÀ GÌ ?

H.Pylori là trực khuẩn có hình xoắn, kích thước từ 0,4 – 3 micron, có từ 4 – 6 roi mảnh ở một đầu, nhờ có cấu trúc xoắn và các roi này có khả năng di chuyển luồn sâu xuống lớp nhầy của bề mặt dạ dày. Xoắn khuẩn H.Pylori tiết ra rất nhiều các loại men có khả năng làm phân huỷ chất nhầy của dạ dày là chất bảo vệ niêm mạc dạ dày, H.Pylori còn sản xuất ra độc tố làm viêm nhiễm dạ dày, gây phù nề hoại tử tế bào biểu mô, gây loét dạ dày – tá tràng. Một số ít vi khuẩn này nằm bên trong các tế bào, ở đấy chúng rất nguy hiểm vì chúng tránh được kháng sinh và gây ra các phản ứng viêm sưng rất mạnh

Đến nay, qua hàng ngàn nghiên cứu, giới y khoa đã nhận định rằng vi khuẩn H. pylori là thủ phạm của đến 90% các trường hợp đau dạ dày, viêm loét dạ dày (Xoắn khuẩn H.Pylori dương tính trong 90% các trường hợp viêm dạ dày mạn, 85-90% trong loét dạ dày và 90-95% trong loét hành tá tràng).

 

daday1

 

AI CÓ NGUY CƠ ĐAU DẠ DÀY DO NHIỄM KHUẨN HELICOBACTER pylori ?

Có 50% con người trên toàn thế giới bị nhiễm vi khuẩn H. pylori nhưng chiếm đa số ở những nước nghèo, nước đang phát triển (trong đó có Việt Nam). Thông thường chúng ta bị nhiễm bệnh từ thuở nhỏ. Chúng nằm yên một thời gian rồi bắt đầu gây ra những triệu chứng của bệnh đau dạ dày. Trẻ em bắt đầu nhiễm vi khuẩn này vào 5-10 tuổi, nhiều trường hợp trẻ mới 2 tuổi đã bị nhiễm vi khuẩn HP. Có người vừa xong đợt điều trị mới được 1 tuần đã bị tái nhiễm. Năm 1991, hai bác sĩ Barry Marshall and Robin Warren đã đến Việt Nam và thử nghiệm với nhiều người. Hai nhà khoa học này kết luận rằng có lẽ hầu hết người Việt tại Việt Nam có mang vi khuẩn H. pylori, nguyên nhân chính gây đau dạ dày.

H. pylori xâm nhập vào cơ thể con người qua đường tiêu hóa. Khả năng nhiễm vi khuẩn H. pylori cao hơn ở những người sống trong môi trường thiếu vệ sinh: đông người sống trong một gia đình, vệ sinh kém, uống nước không đun sôi, chén bát không được rửa sạch, cách ăn uống không hợp vệ sinh (dùng muỗng đũa gấp thức ăn cho mình và cho người khác). Người ta tìm thấy DNA của H. pylori trong nước bọt và đá đóng ở chân răng.

VI KHUẨN H.PYLORI GÂY BỆNH ĐAU DẠ DÀY NHƯ THẾ NÀO?

vikhuanhpnobel

QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN VÀ GÂY BỆNH ĐAU DẠ DÀY CỦA VI KHUẨN H.PYLORI

 

Vi khuẩn HP chủ yếu là gây bệnh đau dạ dày cấp tính và mãn tính ở dạ dày và hành tá tràng. Hầu hết các vi khuẩn khác không thể nào phát triển và bị tiêu diệt bởi chất acid do niêm mạc dạ dày tiết ra. Riêng H. pylori có khả năng tiết ra 1 chất phân giải chất nhờn bên trong dạ dày và tạo ra những phân tử trung hòa acid để giúp H. pylori sống được bên trong lớp chất nhờn của dạ dày hoặc bám vào màng lót dạ dày. Và vì không có các dạng vi khuẩn khác cạnh tranh trong dạ dày nên vi khuẩn H. pylori càng sinh sôi, nẩy nở nhanh chóng hơn.

 

vikhuanhpdd

H.pylori ở trên lớp biểu mô dạ dày

 

Vi khuẩn H. pylori sinh sản và tạo ra những độc tố để chống lại các cơ chế bảo vệ dạ dày. Chúng tiết ra những chất gây tổn hại tế bào, những phân tử gây ra viêm sưng, chất gây hoại tử, kích thích lớp niêm mạc dạ dày bài tiết ra acid nhiều hơn, …, từ đó tạo ra các vết loét dạ dày và hành tá tràng.

LÀM SAO BIẾT MÌNH ĐAU DẠ DÀY VÀ ĐANG NHIỄM VI KHUẨN H. pylori?

Thông thường người bệnh có những triệu chứng về đau dạ dày như đau vùng thượng vị liên quan đến bữa ăn, ợ chua, ăn kém, … Ở trẻ con, những triệu chứng kém ăn, không lên cân làm chúng ta nghĩ đến nhiễm vi khuẩn H. pylori, đặt biệt là trẻ ở những gia đình có bố mẹ, anh chị bị nhiễm khuẩn HP (trẻ thường hay nôn ói khi ăn và đau bụng sau khi ăn).

Có 4 phương pháp dùng để chẩn đoán nhiễm khuẩn H.pylori gây đau dạ dày:

  1. Thử hơi thở (urea breath test)
  2. Thử máu tìm kháng thể IgG chống vi khuẩn H. pylori (H. pylori serologic test)
  3. Thử phân với PCR test (Polymerase Chain Reaction test)
  4. Nội soi (gastroscopy) và làm sinh thiết (biopsy)

Điều chỉnh lối sống, ăn uống và sinh hoạt ở người đã bị nhiễm khuẩn H.pylori

  1. Thay đổi cách ăn uống: Không dùng muỗng đũa chung cho gấp thức ăn. Những gì đút vào miệng đừng chạm vào đĩa hay tô thức ăn chung.
  2. Rửa chén bát bằng nước sôi hay bằng máy rửa chén.
  3. Không để cho trẻ con ăn chung chén bát với bất cứ ai. Không đút thức ăn lấy từ miệng của mình cho trẻ. Không thổi thức ăn trước khi đút cho trẻ.
  4. Uống nước đun sôi để nguội sau khi lọc.
  5. Không khạt nhổ bừa bải trong nhà hay ngoài công cộng. Khi ho phải che miệng.
  6. Rửa tay thường xuyên và rửa với xà phòng duyệt khuẩn.

HẬU QUẢ NGHIÊM TRỌNG DO NHỄM KHUẨN H. pylori – NGUY CƠ UNG THƯ DẠ DÀY

Vi khuẩn HP không chỉ là nguyên nhân chính của căn bệnh đau dạ dày, gây viêm loét dạ dày – tá tràng mà còn liên quan tới sự phát sinh ung thư dạ dày.

Việc tiệt trừ H.Pylori trong các trường hợp loét dạ dày, viêm dạ dày mãn tính đã được chứng minh là giúp ngăn ngừa loét dạ dày tái phát, ngừa ung thư dạ dày và gần đây nhất là được chỉ định cho bệnh nhân ung thư dạ dày giai đoạn sớm sau cắt khối u và niêm mạc qua nội soi. Tuy nhiên, thực tế trong quá trình điều trị, rất nhiều trường hợp ở bệnh nhân đã xảy ra tình trạng vi khuẩn kháng thuốc khiến cho bệnh đau dạ dày ngày càng nặng hơn.

Để nhanh chóng thoát khỏi căn bệnh đau dạ dày – tá tràng, trước tiên người bệnh phải trị tận gốc vi khuẩn HP và để ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm.

(tài liệu tham khảo: ykhoa.net, vietbao.vn, citinews.net)